«ԱԶԳԱՅԻՆ-ԺՈՂՈՎՐԴԱՎԱՐԱԿԱՆ ԲԵՎԵՌ» համահայկական կուսակցության ՀՀ 2026 թ. հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրությունների անցումային (հակաճգնաժամային) ծրագիր ԿԱՐԳԱԽՈՍ – «Հավատ, Հայրենիք, Ինքնիշխանություն – Հայաստանը սակարկման ենթակա չէ»
ՆԱԽԱԲԱՆ
Հայաստանի Հանրապետությունը 1918–1920/21 թթ. Առաջին Հանրապետության իրավահաջորդն է և ոչ թե 1991 թվականին ձևավորված հետխորհրդային նորաստեղծ պետություն։ 1990 թ. օգոստոսի 23-ի Անկախության հռչակագիրն ամրագրել է այդ իրավահաջորդությունը՝ որպես սահմանադրաիրավական հիմնարար սկզբունք։Սույն սկզբունքը ենթադրում է հստակ իրավաքաղաքական հետևանքներ՝ կապված Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պարտավորությունների, սահմանների իրավական հիմքերի, ինչպես նաև արտաքին պահանջների և սպառնալիքների դիմակայման հետ։
ՌԱԶՄԱՎԱՐԱԿԱՆ ԱՌԱՋՆԱՀԵՐԹՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
1. Անցումային (հակաճգնաժամային) կառավարում
Սահմանվում է սահմանափակ ժամկետով, ոչ կուսակցական, պրոֆեսիոնալ կառավարման համակարգ՝ հստակ սահմանադրաիրավական մանդատով։ Անցումային փուլի հիմքում դրվում են երկու առանցքային սկզբունքներ՝
- անցումային կառավարության ձևավորում.
- արտահերթ ընտրությունների կազմակերպում,որոնց ընթացքում անցումային կառավարության անդամները զրկվում են վարչապետի պաշտոնում առաջադրվելու իրավունքից։
2. Ինքնիշխանություն և տարածքային ամբողջականություն
Պետական քաղաքականության հիմքում դրվում է Առաջին Հանրապետության իրավահաջորդության սկզբունքի լիարժեք կիրառումը։ Պետությունը նպատակաուղղվում է՝
- Հայաստանի Հանրապետության տարածքային ամբողջականության վերականգնմանը՝ Արցախը ներառյալ.
- 1920–1921 թթ. թուրք-բոլշևիկյան ագրեսիայի իրավաքաղաքական գնահատմանը.
- 1921 թ. մարտի 16-ի Մոսկվայի պայմանագրի իրավական անվավերության ճանաչմանը.
- ԽՍՀՄ պայմանագրային հիմքերով ձևավորված տարածքային դասավորությունների վերանայմանը.
- խորհրդային օկուպացիայի գնահատմանը պետական իրավահաջորդության շրջանակում։
3. Անցումային արդարադատություն
Նախատեսվում է համապարփակ անցումային արդարադատության իրականացում՝ հիմնված իրավաքաղաքական գնահատականի և պատասխանատվության սկզբունքների վրա։
4. Սահմանադրական և իրավական բարեփոխումներ
- Իրականացվում է նոր իրավակարգի ձևավորում՝ ներառյալ՝
- նոր Սահմանադրություն.
- նոր Ընտրական օրենսգիրք.
- Կուսակցությունների մասին նոր օրենք։
Բարեփոխումները նպատակ ունեն ապահովելու ազգային ինքնիշխանության լիարժեք իրացումը։
5. Ժողովրդավարական ընտրություններ
Ապահովվում է ազատ, արդար և մրցակցային ընտրական գործընթաց՝ արտահերթ ընտրությունների կազմակերպման միջոցով։
6. Ազգային անվտանգություն
Ազգային անվտանգության հիմքում դրվում է «Ազգ-բանակ» հայեցակարգը։ Հայաստանի Հանրապետությունը դիտարկվում է որպես ինքնապաշտպանվող պետություն, որի անվտանգությունը հիմնված է սեփական կարողությունների և ոչ թե արտաքին կախվածությունների վրա։
ՄԱՍ I — ԱՌԱՋԸՆԹԱՑ ԵՎ ԶԱՐԳԱՑՈՒՄ
Գլուխ 1 — Ենթակառուցվածք
Ենթակառուցվածքային համակարգը դիտարկվում է որպես պետական ինքնիշխանության հիմնասյուն։ Պետական քաղաքականությունն ուղղված է՝
- Հարավ–Հյուսիս տրանսպորտային միջանցքի զարգացմանը՝ Հայաստանը դարձնելով տարածաշրջանային տարանցիկ հանգույց.
- Ախուրյան–Քասախ ջրային համակարգի և հիդրոէներգետիկ ենթակառուցվածքների զարգացմանը.
- նոր ատոմակայանի կառուցմանը՝ ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառմամբ.
- էներգետիկ անկախության ապահովմանը.
- վերականգնվող էներգետիկայի զարգացմանը.
- ազգային ավիացիոն համակարգի վերականգնմանը.
- ռազմավարական ենթակառուցվածքների նկատմամբ պետական վերահսկողության ապահովմանը։
Գլուխ 2 — Սյունիք և Վայոց Ձոր
Սյունիքի և Վայոց Ձորի մարզերը սահմանվում են որպես ռազմավարական առաջնահերթության գոտիներ։ Նախատեսվում է՝
- արտոնյալ տնտեսական ռեժիմի կիրառում.
- վերաբնակեցման խթանում.
- ենթակառուցվածքների արագ զարգացում.
- կանաչ տնտեսության փորձնական ծրագրերի իրականացում.
- վերականգնվող էներգետիկայի զարգացում։
Միաժամանակ մերժվում է Հայաստանի տարածքով որևէ արտատարածքային միջանցքի տրամադրումը՝ ցանկացած ձևակերպմամբ։
Գլուխ 3 — Տնտեսական և սոցիալական քաղաքականություն
Տնտեսական քաղաքականությունն ուղղված է արտադրողական տնտեսության ձևավորմանը։ Առաջնահերթություններն են՝
- արդար հարկային համակարգի ներդրում.
- փոքր և միջին բիզնեսի խթանում.
- տեխնոլոգիական և գիտական զարգացման խրախուսում.
- նպատակային սոցիալական պաշտպանություն.
- տեղահանված անձանց իրավունքների ապահովում.
- կրթության և առողջապահության համակարգերի վերակազմավորում.
- համընդհանուր առողջապահության ներդրում.
- սոցիալական բնակարանաշինություն.
- եկամուտների և սպառողական զամբյուղի կապի ապահովում.
- կոմունալ ծառայությունների սակագների նվազեցում։
ՄԱՍ II — ՕՐԵՆՔ ԵՎ ԱՐԴԱՐՈՒԹՅՈՒՆ
Գլուխ 4 — Անցումային արդարադատություն
- ժամանակավոր դատական մարմինների ձևավորում.
- լյուստրացիայի իրականացում.
- պատերազմի և վերջին իրադարձությունների համապարփակ քննություն։
Գլուխ 5 — Սահմանադրական բարեփոխումներ
- ընտրական իրավունքի սահմանափակումների վերացում.
- սփյուռքի մասնակցության ապահովում.
- դատական համակարգի վերակազմավորում.
- նոր Սահմանադրության ընդունում։
Գլուխ 6 — Մայր Աթոռի պաշտպանություն
Պետությունը երաշխավորում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի անկախությունը, և բացառվում է պետական միջամտությունը եկեղեցական կառավարման ոլորտում։
ՄԱՍ III — ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Գլուխ 7 — Ազգ-բանակ Ազգային անվտանգությունը հիմնվում է՝
- պրոֆեսիոնալ բանակի ձևավորման վրա.
- պաշտպանական ծախսերի ավելացման վրա.
- բարձր տեխնոլոգիաների կիրառման վրա.
- սահմանների լիարժեք պաշտպանության վրա.
- պաշտպանական արդյունաբերության զարգացման վրա։
ՄԱՍ IV — ԱՐՑԱԽ
Գլուխ 8 — 2023 թ. իրադարձությունների իրավական գնահատում
Արցախի բնակչության տեղահանումը գնահատվում է որպես էթնիկ զտում։ Պետության պարտավորություններն են՝
- անվտանգ և արժանապատիվ վերադարձի իրավունքի ապահովում.
- միջազգային պատասխանատվության ապահովում.
- ռեստիտուցիայի իրականացում.
- ՀՀ ներսում խտրականության բացառում։
Գլուխ 9 — Ռազմագերիներ
- հայրենադարձության ապահովում.
- միջազգային մեխանիզմների ակտիվ կիրառում։
Գլուխ 10 — Միջազգային միջնորդական ձևաչափ
- բանակցային գործընթացի վերականգնում.
- ռազմագերիների վերադարձի առաջնահերթություն.
- վերադարձի իրավունքի ապահովում միջազգային վերահսկողությամբ։
ՄԱՍ V — ԱՐՏԱՔԻՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Արտաքին քաղաքականությունը հիմնվում է ինքնիշխանության և ազգային շահերի գերակայության վրա։ Հիմնական ուղղություններն են՝
- ԱՄՆ-ի հետ ռազմավարական համագործակցության զարգացում.
- Իրանի հետ խորացված գործընկերություն.
- եվրոպական գործընկերների հետ հարաբերությունների ամրապնդում.
- Հնդկաստանի հետ ռազմավարական համագործակցություն.
- Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորում միջազգային իրավունքի հիման վրա.
- Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների վերաիմաստավորում առանց կախվածության.
- միջազգային կազմակերպություններում մասնակցության վերանայում։
ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ
Ազգային ժողովրդավարական բևեռի ներկայացրած ծրագիրը միտված է Հայաստանի Հանրապետության պետականության ինստիտուցիոնալ վերականգնմանը և զարգացմանը՝ որպես ինքնիշխան, իրավահաջորդություն կրող և պաշտպանունակ պետություն։ Ծրագիրը համադրում է կարճաժամկետ հակաճգնաժամային կառավարման գործիքները և երկարաժամկետ ռազմավարական նպատակները՝ ուղղված ազգային անվտանգության ամրապնդմանը, տնտեսական և ենթակառուցվածքային անկախությանը, ինչպես նաև միջազգային իրավական դիրքերի վերականգնմանը։ Նախատեսում է նոր որակի պետականության ձևավորում, որտեղ Հայաստանը հանդես է գալիս որպես ինքնուրույն, պատասխանատու և կանխատեսելի սուբյեկտ միջազգային հարաբերություններում։ Սույն ծրագիրը հանդիսանում է պետականության պահպանման և զարգացման ռազմավարական հրամայական և ուղղված է ոչ միայն առկա ճգնաժամի հաղթահարմանը, այլև Հայաստանի Հանրապետության շարունակականության, ինքնիշխանության և ազգային անվտանգության ապահովմանը երկարաժամկետ հեռանկարում։